ცხრაკუთხა სიმბოლო და პიროვნების ცხრა ტიპი. დააჭირე რომელიმე რიცხვს დიაგრამაზე, მერე გადართე რეჟიმი, რომ ნახო მისი ფრთები, ზრდისა და სტრესის მიმართულებები.
ენეაგრამა ორი სხვადასხვა ფენისგან შედგება: თავად სიმბოლო, რომელიც XX საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა, და ტიპების ფსიქოლოგიური სისტემა, რომელიც მას მოგვიანებით დაუკავშირეს.
ბერძნულ-სომხური წარმოშობის მისტიკოსი, რომელიც ცხრაკუთხა სიმბოლოს მოსწავლეებს მოსკოვსა და პეტერბურგში ასწავლიდა. 1919 წელს თბილისში დააარსა „ადამიანის ჰარმონიული განვითარების ინსტიტუტი“, შემდეგ კი საფრანგეთში გადავიდა. მისთვის სიმბოლო კოსმოსური პროცესების რუკა იყო და არა პიროვნების ტიპოლოგია.
ბოლივიელმა მასწავლებელმა სიმბოლოს „ეგოს ფიქსაციები“ და „ვნებები“ მიუსადაგა — სწორედ აქედან იწყება ცხრა ტიპის იდეა. 1968 წელს ჩილეში, არიკაში, საკუთარი სკოლა დააარსა.
ჩილელმა ფსიქიატრმა იჩაზოს სქემა თანამედროვე ფსიქოლოგიის ენაზე გადაიტანა და აშშ-ში, კალიფორნიაში, ასწავლიდა. მისი მოსწავლეების მეშვეობით სისტემა იეზუიტურ წრეებშიც გავრცელდა.
ტიპები სამ ცენტრად ჯგუფდება — იმის მიხედვით, საიდან „ცხოვრობს“ ადამიანი ყველაზე მეტად და რომელი ემოცია მართავს მას. დააჭირე ტიპს, რომ დიაგრამაზე ნახო.
ფრთა მეზობელი ტიპია წრეზე, რომლის თვისებებიც ძირითად ტიპს „ელფერს“ აძლევს. ყველა ტიპს ორი შესაძლო ფრთა აქვს — მაგალითად, ოთხიანს სამიანი ან ხუთიანი. ჩანაწერი 4w5 ნიშნავს „ოთხიანი ხუთიანის ფრთით“. ჩვეულებრივ ერთი ფრთა უფრო ძლიერია, თუმცა ორივე შეიძლება გამოვლინდეს.
დიაგრამის შიდა ხაზები აჩვენებს, როგორ იცვლება ტიპი სხვადასხვა მდგომარეობაში. თითოეული რიცხვი ორ სხვა რიცხვს უკავშირდება: ერთი მიმართულებით მოძრაობს ზრდისას (ინტეგრაცია), მეორით — სტრესისას (დეზინტეგრაცია).
როცა ადამიანი მშვიდად და უსაფრთხოდ გრძნობს თავს, ის იძენს სხვა ტიპის ჯანსაღ თვისებებს — თითქოს აკლდება ის, რაც აქამდე აკლდა.
ზეწოლის ქვეშ ადამიანი იწყებს სხვა ტიპის არაჯანსაღი ჩვევების გამოვლენას. ეს „ცუდი“ არ არის — ეს სიგნალია, რომ რაღაც ყურადღებას ითხოვს.
| ტიპი | ზრდისას | სტრესისას |
|---|
ზოგი თანამედროვე მასწავლებელი თვლის, რომ ორივე მიმართულებას აქვს ჯანსაღი და არაჯანსაღი მხარე, ამიტომ ეს სქემა ტენდენციად უნდა აღიქვა და არა წესად.